Phương châm “5 vững” do Tổng Bí thư Tô Lâm đề ra là định hướng chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong đó, “vững nghệ thuật quân sự” là trụ cột then chốt, trực tiếp quyết định chất lượng tư duy chiến lược và năng lực tác chiến của Quân đội trong tình hình mới.

Tóm tắt: Bài viết làm rõ vị trí, vai trò của “vững nghệ thuật quân sự” trong phương châm “5 vững” do Tổng Bí thư Tô Lâm đề ra; phân tích thực tiễn quán triệt, triển khai tại Học viện Quốc phòng; từ đó đề xuất một số định hướng, giải pháp chủ yếu nhằm tiếp tục nâng tầm nghệ thuật quân sự Việt Nam, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Từ khóa: Học viện Quốc phòng, nghệ thuật quân sự, “5 vững”

          Nghệ thuật quân sự Việt Nam là kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Từ những cuộc khởi nghĩa chống ngoại xâm trong thời phong kiến đến các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc ở thời đại Hồ Chí Minh, nghệ thuật quân sự Việt Nam luôn thể hiện rõ tính chủ động, độc đáo, sáng tạo, linh hoạt và hiệu quả. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, tinh hoa và đặc sắc nghệ thuật quân sự Việt Nam đã vươn tới những tầm cao mới, góp phần rất quan trọng vào những thắng lợi vẻ vang của dân tộc trước mọi kẻ thù.

Ngày nay, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo; các hình thái chiến tranh mới, phương thức tác chiến mới không ngừng xuất hiện, yêu cầu nâng cao trình độ nghệ thuật quân sự càng trở nên cấp thiết. Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về phương châm “5 vững” đã thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh toàn diện, cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong hệ giá trị đó, “vững nghệ thuật quân sự” giữ vị trí trung tâm, là nhân tố trực tiếp quyết định khả năng tổ chức, chỉ huy và giành thắng lợi trong mọi tình huống.

          1. Nội hàm và ý nghĩa của “vững nghệ thuật quân sự” trong phương châm “5 vững”

          Nghệ thuật quân sự là tổng thể những quan điểm, nguyên tắc, phương pháp và hình thức tổ chức, tiến hành chiến tranh, chiến dịch và chiến đấu nhằm phát huy cao nhất sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang và của toàn dân.
“Vững nghệ thuật quân sự” trước hết là vững về nền tảng lý luận, vững về tư duy chiến lược, vững về bản lĩnh vận dụng và vững về khả năng sáng tạo trong thực tiễn. Đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa kế thừa và phát triển, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc Việt Nam và tinh hoa quân sự nhân loại.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị lần thứ 15 đánh giá kết quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ công tác quân sự, quốc phòng năm 2025, phương hướng nhiệm vụ năm 2026.

          Xét trong mối quan hệ với các trụ cột còn lại của “5 vững”, nghệ thuật quân sự vừa là sản phẩm tổng hợp, vừa là nhân tố điều tiết, dẫn dắt. Chính trị vững bảo đảm định hướng đúng đắn cho nghệ thuật quân sự; kỷ luật vững bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức và thực hành; công nghệ vững mở rộng không gian, phương thức tác chiến; đời sống bộ đội vững tạo nền tảng tinh thần để hiện thực hóa các phương án tác chiến.

          Như vậy, xây dựng “vững nghệ thuật quân sự” thực chất là xây dựng năng lực cốt lõi để Quân đội nhân dân Việt Nam làm chủ chiến trường, giữ vững thế chủ động chiến lược trong mọi tình huống.

          2. Thực tiễn quán triệt và triển khai tại Học viện Quốc phòng
          Quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Học viện Quốc phòng xác định rõ trách nhiệm là trung tâm đào tạo, nghiên cứu nghệ thuật quân sự hàng đầu của Quân đội, có vai trò nòng cốt trong xây dựng “vững nghệ thuật quân sự”.
Trước hết, Học viện tổ chức đẩy mạnh học tập, quán triệt nghiêm túc phương châm “5 vững” và các nghị quyết, chỉ thị của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đến mọi cán bộ, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên nhằm nâng cao nhận thức, nằm vững đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò và những nội dung cốt lõi của nghệ thuật quân sự trong tình hình mới.

Trên cơ sở thống nhất nhận thức, Học viện tiến hành rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo theo hướng tăng cường hàm lượng khoa học và tính hiện đại của các học phần về nghệ thuật tác chiến gắn với những điều kiện tác chiến mới trong chiến tranh công nghệ cao, tác chiến không gian mạng, tác chiến thông tin, tác chiến liên quân, liên binh chủng.

Hệ Sau đại học, Học viện Quốc phòng họp triển khai biên tập “Sổ tay học viên”

với nhiều nội dung thiết thực

Cùng với đó, Học viện đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, tập trung vào các đề tài cấp chiến lược, chiến dịch, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với nghệ thuật quân sự Việt Nam trong điều kiện mới. Nhiều đề tài, kết quả nghiên cứu đã bước đầu được vận dụng vào giảng dạy và tham mưu cho các cơ quan chức năng của Bộ.

Bên cạnh đó, Học viện thường xuyên tổ chức hội thảo, tọa đàm khoa học, tạo môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích tranh luận khoa học, qua đó góp phần hình thành tư duy chiến lược, tư duy sáng tạo cho đội ngũ cán bộ tương lai. Các Hệ quản lý học viên, đặc biệt là Hệ Sau đại học đã có nhiều sáng kiến để trang bị những kiến thức cập nhật và tạo không gian, môi trường nghiên cứu hiện đại, vận dụng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để nâng cao chất lượng các luận văn, luận án chuyên sâu về nghệ thuật quân sự Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.

3. Một số định hướng, giải pháp tiếp tục nâng tầm nghệ thuật quân sự tại Học viện Quốc phòng

Một là, tiếp tục đặt nhiệm vụ xây dựng “vững nghệ thuật quân sự” ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển Học viện, gắn chặt với thực hiện phương châm “5 vững” và mục tiêu xây dựng Quân đội hiện đại.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo theo hướng lấy người học làm trung tâm, phát triển tư duy chiến lược, tư duy phản biện và năng lực xử lý tình huống trong điều kiện tác chiến mới của chiến tranh hiện đại ngày nay.

Ba là, xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, am hiểu sâu sắc cả lý luận và thực tiễn nghệ thuật quân sự, nâng cao chất lượng thực chất các đề tài khoa học, luận văn, luận án.

          Bốn là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu và mô phỏng chiến tranh hiện đại; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đào tạo và nghiên cứu.

          Năm là, mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế về đào tạo, nghiên cứu nghệ thuật quân sự, chủ động tiếp thu tinh hoa quân sự thế giới trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ.

          Quán triệt và triển khai tinh thần “5 vững” trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là yêu cầu có tính chiến lược lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong đó, “vững nghệ thuật quân sự” giữ vai trò đặc biệt quan trọng, trực tiếp nâng cao chất lượng tư duy chiến lược và năng lực tác chiến.
Với truyền thống, uy tín và trách nhiệm của mình, Học viện Quốc phòng sẽ tiếp tục phát huy vai trò trung tâm đào tạo, nghiên cứu chiến lược quốc phòng, góp phần quan trọng vào việc nâng tầm nghệ thuật quân sự Việt Nam, bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.

          TÀI LIỆU THAM KHẢO

         1. Đảng Cộng sản Việt Nam. (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

          2. Quân ủy Trung ương. (2025). Nghị quyết về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng năm 2026.

        3. Tổng Bí thư Tô Lâm. (2025). Phát biểu tại Hội nghị Quân ủy Trung ương về phương châm “5 vững”.

          4. Bộ Quốc phòng. (2022). Chiến lược quốc phòng Việt Nam.
        5. Học viện Quốc phòng. (2024). Kỷ yếu hội thảo khoa học về phát triển nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thời kỳ mới.

Tin, bài ảnh: Thượng tá Lê Ngọc Khuyến

Hệ Sau đại học/ Học viện Quốc phòng